In Zweden is Fettisdagen (vettisdag in het Zweeds) een jaarlijkse dag waarop de geliefde semla-broodjes centraal staan. Letterlijk betekent Fettisdagen “vettige dinsdag”, en het is de Zweedse versie van wat in het Engels Shrove Tuesday of Fat Tuesday heet — de dag vóór de vastenperiode die begint met Aswoensdag.
Wat is Fettisdagen?
Fettisdagen valt altijd op een dinsdag, precies 47 dagen voor Pasen. In 2026 valt het op 17 februari. Het was historisch gezien de dag waarop mensen zich tegoed deden aan vette en zoete gerechten, één laatste keer voor de vasten begon. Zweden hebben hier hun eigen twist aan gegeven: in plaats van pannenkoeken of donuts zoals in andere landen, is hier het iconische semla-broodje de ster van de dag.
Waarom semlor (semla-broodjes)?
De semla (meervoud semlor) is een zacht broodje van tarwebloem met kardemom, gevuld met amandelspijs en slagroom en bestrooid met poedersuiker. Dit zoete broodje heeft wortels in de middeleeuwen, toen het traditioneel alleen op Fettisdagen werd gegeten als laatste traktatie vóór de vasten begon.
Oorspronkelijk werd de semla zelfs nog eenvoudiger gegeten: gewoon een broodje zonder vulling, soms in een kom warme melk gedoopt, iets dat hetvägg werd genoemd (van het Duitse heisse wecke). Later voegden bakkers amandelspijs en slagroom toe, waardoor het broodje transformeerde tot de rijke, volle traktatie die we nu kennen.
Tegenwoordig zijn semlor zo geliefd dat ze niet meer alleen op Fettisdagen te vinden zijn; vanaf net na Kerst tot aan Pasen vind je ze in bakkerijen en cafés in heel Zweden.
Foto: Susanne Walström/imagebank.sweden.se
Een beetje folklore erbij
Er gaat zelfs een fameuze Zweedse legende rond koning Adolf Fredrik van Zweden: hij zou in 1771 zijn overleden na een weelderige maaltijd waarvan de afsluiting bestond uit semlor — volgens de overlevering maar liefst veertien stuks! Of dit historisch klopt, is de vraag, maar het verhaal is stevig verankerd in de Zweedse semla-mythologie.
Geniet met fika
In Zweden hoort het eten van semlor vaak bij fika, de geliefde traditie van koffie of thee met iets lekkers erbij. Een semla tijdens deze pauze is dus niet alleen een traktatie, maar ook een moment van samen genieten en seizoen vieren.
Hoe een 'semla' eten als een local:
Begin met het 'hoedje'. Gebruik het om wat van de kleverige inhoud op te scheppen. Ga verder met de rest van het broodje. Of je een semla met je handen eet of met een vork of lepel maakt niet uit. Wil je het echt op een traditionele manier eten, serveer de semla dan in een kom warme melk.
Fettisdagen en semlor zijn een mooi voorbeeld van hoe oude tradities en moderne bakcultuur samenkomen — van middeleeuwse vastengewoonten tot Instagram-waardige varianten en seizoensfeesten vol warmte en smaak.
Ansichtkaart van Elsa Beskow. Hier te vinden in de webshop.
Leuke DIY activiteiten
Met de voorjaarsvakantie voor de deur is het leuk om thuis lekker te gaan spelen, knutselen en bakken. Hier zijn 10 leuke DIY actviteiten voor jong en oud.
🧁1. Klassiek recept voor semlor – zo maak je ze thuis
Wil je zelf semla’s bakken, dan bestaat een klassieke semla uit drie onderdelen: het kardemombroodje, de amandelvulling en de slagroom. Hier is een makkelijk recept om zelf semlor te bakken.
✂️2. Knutsel je eigen semla (voor de seizoenstafel)
Voor kinderen (en stiekem ook leuk voor volwassenen) voor op de seizoenstafel in februari/maart
Maak een semla van:
- vilt (lichtbruin + wit)
- wol (voor de slagroom)
- of papier-maché
Knip een rond broodje, plak een “kapje” erbovenop en maak in het midden een bolletje amandelspijs van geel/bruin vilt. Werk af met wat poedersuiker (witte verfspetters).
🎨 3. Aquarel semla schilderen (Waldorf-sfeer)
Omdat semla zo’n zachte, ronde vorm heeft, is dit ideaal voor: nat-in-nat aquareltechniek met warme tinten (oker, zachtbruin, roomwit).
Laat kinderen spelen met:
- lichte en donkere schaduwen
- het contrast tussen brood en slagroom
- poedersuiker als laatste lichte toets
Mooi moment om te praten over:
- tradities
- vasten en overvloed
- samen eten als ritueel
👑 4. Semla-kroontjes maken
Print of teken kleine semlor en maak er een kroontje van voor Fettisdagen. Leuk voor een kinderfeestje, klaslokaal of thuis tijdens een fika.
Tekstidee op kroontje: “Semla-koning(in) van vandaag!”
🍰 5. Speelbak “Zweedse bakkerij”
Maak een thematische speelbak met:
- houten broodjes
- katoenen slagroom (wol)
- kleine papieren Zweedse vlaggetjes
- speelgeld in Zweedse kronen
Je kunt zelfs een klein bordje maken: “Fettisdagen – Semlor idag!”
🕯️ 6. Mini-fika ritueel
Maak er een bewust moment van:
- kaarsje aan
- zelfgebakken (of gekochte) semla
- verhaal vertellen over Fettisdagen
- misschien warme melk erbij (klassiek hetvägg!)
Voor kinderen kun je uitleggen:
“Vandaag vieren we dat we samen genieten voordat de lente eraan komt.”
🧶 7. Gehaakte of vilten semla
Voor de echte creatievelingen:
- haak een mini-semla als sleutelhanger
- maak een vilten semla voor in een speelwinkeltje
- of als magneet
📖 8. Verhalenmoment over koning Adolf Fredrik
Vertel het verhaal van de koning die volgens de legende 14 semlor at. Kinderen vinden dit geweldig.
Laat ze raden:
“Hoeveel semlor kun jij op?”
(Het antwoord is natuurlijk: 1 is genoeg 😅)
🌿 9. Seizoensovergang activiteit
Omdat Fettisdagen vlak voor de lente valt, kun je het koppelen aan:
- maak een winter-lente overgangstafel
- sneeuwklokjes + semla
- donker naar licht
- overvloed naar eenvoud
✏️ 10. Semla kleurplaten
Kleur je eigen semla broodje en download de onderstaande kleurplaten hier.
Foto kleurplaten: Teachacademy.se
Foto bovenaan: Magnus Carlsson/imagebank.sweden.se
